Letersia ruse.

Passion

V.I.P
Staff member
Administrator/e
Regjistruar
Jun 22, 2020
Mesazhe
2,487
Pëlqime
1,818
Pikë
113
Ne kete kend te letersise shqiptare e boterore ,enkas ne kete teme te jete me poezi e tregime ,biografi te autoreve rus mbi letersine.










ol








Andrej Platonov.





Po e nis kete teme me nje tregim te autorit Andrej Platonov te perkthyer nga z Agron Tufa mjeshterisht qe quhet ''Jushka'' .

Mendoj se jetes,natyres me detajiste e me bukur se i shkruajne ruset nuk ka. :)


************************************************************************************


JUSHKA



Qëmoti, qyshse s'mbahet mend, rronte në rrugicën tonë një njeri me çehre të mplakur. Ai punonte në një kovaçhanë ndanë rrugës së madhe të Moskës; punonte si ndihmës çirak i kryekovaçit, ngase dritën e syve e kish në të fikur dhe krahët të pafuqishëm. Ai bartte ujë në kovaçhanë, rërë dhe qymyr, i frynte shakullit në vatër, mbante me darë hekurin e skuqur që ta rrihte kryekovaçi, shtrëngonte kalin mos luante gjatë kohës së mbathjes dhe bënte gjithfarë punësh të tjera që duheshin bërë. Ata e quanin Efim, porse të gjithë e thërrisnin Jushka. Vinte i pakët e imcak; në fytyrën e tij të rrudhur, në vend të mustaqeve dhe mjekrrës, rritej me të rrallë e tek-tuk ndonjë qime e thinjur; kurse sytë i kish të lëbardhur, si të një të verbëri, me një lagështirë të përhershme brenda, si lotë të paterur .
Jushkën e kishin sajuar në kuzhinën e apartamentit të të zot, pronarit të kovaçhanës. Mëngjeseve ai nisej në kovaçhanë, kurse mbrëmjeve kthehej në bujtinën e vet. Për punën e bërë kryekovaçi e ushqente Jushkën me bukë, mish dhe çorbë, kurse çaj, sheqer e rroba, Jushka duhej t'i hiqte vetë; ai duhet t'i fitonte ato me të lypur - gjithqysh, shtatë rubla e gjashtëdhjetë kopekë në muaj. Por Jushka nuk pinte çaj dhe nuk blinte sheqer, ai pinte ujë dhe mbante të njëjtat rroba pa i ndërruar me vite të tëra; verës vishte një palë tuta e bluzë, të nxira e të lerosura nga puna, të djegura vrima-vrima nga shkëndijat, kështu që në shumë vende mund të dalloje mishin e tij të bardhemë e të zbathur, kurse dimrit, Jushka hidhte sipër bluzës edhe një gëzof të shkurtër, që kish mbetur nga vdekja e të atit, ndërsa këmbëve mbathte do farë çizmesh shajaku, të cilat i qepte vetë, dhe i mbathte të njëjtën palë, çdo dimër.
Kur me të zbardhur drita Jushka kalonte rrugës për kovaçhanë, pleqtë e plakat çoheshin e thonin, është koha për t'u ngritur dhe zgjonin të rinjtë, se ja, dhe Jushka u nis për në punë. Ndërsa në mbrëmje, kur Jushka kthehej në vendin e tij të bujtjes, njerëzit thonin, është koha të hamë darkë e të flemë, se ja, dhe Jushka po shkon të flejë.
Po fëmijët e vegjël, madje dhe ata që qenë bërë adoleshentë, me të parë Jushkën e plakur tek bridhte, ndalnin lojën në rrugë, i turreshin Jushkës pas, duke britur:
-Shihni, po kalon Jushka! Ja, Jushka!
Kalamajtë rrëmbenin ç'të mundnin nga toka; degë të thata, guralecë, grushte me mbeturina dhe ia vërvisnin Jushkës.
-Jushka! - bërtisnin fëmijët. -Vërtet ti je Jushkë?
Plaku nuk u përgjigjej fëmijëve dhe nuk nxehej me to; ai kalonte si dhe më parë, po aq i heshtur dhe nuk e mbronte fytyrën e tij, mbi të cilën binin guralecë e plehëra toke.
Fëmijët çuditeshin me Jushkën, që edhe pse i gjallë, nuk zemërohej me to. Dhe ata sërishmi i britnin plakut:
-Jushka, prej vërteti je ti apo jo?
Pastaj rishtaz, fëmijët e godisnin me sendet që gjenin përtokë, i suleshin, e preknin dhe e shkundnin, pa arritur të kuptonin, pse nuk po u bërtet, pse nuk rrëmben ndonjë purtekë t'u qepet pas, siç bëjnë në përgjithësi të mëdhenjtë. Ata nuk njihnin ndonjë njeri kësisoj, dhe mendonin të jetë vërtet i gjal1ë ky Jushka? Duke e prekur Jushkën me duar apo duke e goditur, ata e ndjenin që ai është i gjallë dhe kockor. Atëhere fëmijët, prapë e shtynin Jushkën dhe e gjuanin me toptha dherash. -Le të nxehet tek e fundit nëse vërtet rron në dritë të bardhë. Por Jushka kalonte dhe heshtte. Atëherë fëmijët tërboheshin me Jushkën. Atyre nuk u vinte për shtat dhe nuk u dukej tërheqëse po qe se Jushka hesht, nuk i tremb e nuk u qepet pas. Prandaj ata dhe më tepër e shtynin plakun dhe çirreshin rrotull tij, që ky t’ua kthente i xhindosur e t’i zbaviste kësisoj. Atëherë ata do t’ia ia therrnin vrapit prej tij, dhe të frikësuar e çakërrqejf do ta tallnin nga larg, duke e ndjellur pas vetes, teksa pastaj, të rendnin e të strukeshin territ të mbrëmjes në tremetë e shtëpive, në kaçubet e kopshtijeve dhe perimoreve. Porse Jushka nuk i ngiste dhe nuk u përgjigjej.
Po kur kalamajtë e shkalafisnin Jushkën përfare apo i shkaktonin dhimbje tepër të madhe, ai u flsite:
-Çkeni more shpirtën, çkeni more vocërrakë ...Ju në vend që të më doni! ...Përse më bini më qafë? ...Avashë, mos ngiti, ju m'i mbushët sytë me dhé dhe nuk po shoh.
Fëmijët as që ia varnin dhe nuk e kuptonin. Ata e shtynin dhe e tallnin Jushkën si dhe më parë. Ata i gëzonte fakti që me të mund të bëje ç’të doje, si të të tekej, dhe ai nuk të kthente dorë.
Jushka gjithashtu gëzohej. Ai e dinte përse fëmijët e tallnin dhe e mundonin ashtu. Ai besonte se fëmijët e duan, se dhe ai u duhet atyre, veçse ata nuk dinë si ta duan njeriun, nuk dinë ç'duhet bërë për dashurinë, andaj dhe e torturojnë asisoj.
Nënat dhe baballarët i qortonin bijtë, kur ato nuk mësonin ose kur bëheshin të padëgjueshëm: "Ja, ti ke me ia këputë kryet Jushkës! -Do të rritesh, e verës do të ecësh zbathur, dimrit me çizme shajaku, dhe të gjithë do të tallen me ty, çaj e sheqer s'do vesh në gojë, po vetëm ujë shqeto!'.
Njerëzit e rritur e të thyer në moshë, me ta ndeshur Jushkën në rrugë e fyenin sa t’u hante goja. Ndodhte që njeriu i rritur, ashtu i trullosur nga hidhërimi e me zemrën plot tërbim të pashpirt, me ta vënë re Jushkën, duke kaluar për në kovaçhanë a në oborr të bujtinës, i fliste:
-Ç’më shkon ashtu ti, i kënaqur, si të kesh kapur qiellin me dorë? Çfarë po na fsheh në atë rradaken tënde?
Jushka ndalon, dëgjon dhe si përgjigje, hesht: -T'u ka tha goja që s’flet o kafshë? Të rrosh thjesht e ndershëm siç rroj unë, atë bëj, kurse fshehtas mos bluaj gjë! Fol, do të jetosh siç duhet? Nuk do? Aha! ...E mirë, pra!
Dhe pas kësaj bisede, njeriu i rritur bindej, teksa Jushka heshtte, se të gjitha fajet ai i ka, dhe aty për aty e zhdëpte në dru. Nga butësia e Jushkës njeriu i rritur kalonte në egërsi, ndaj e rrihte atë dhe më tepër, nga sa deshi në fillim, dhe në këtë valë inati harronte përkohësisht hidhërimin e vet.
Jushka pas kësaj u dergj në pluhurin e rrugës. Me të ardhur në vete, ai ngrihej vetë, por nganjëherë i binte prapa e bija e kryekovaçit. Ajo e ngrinte dhe e merrte me vete.
-Më mirë të kishe vdekur, ti, Jushka, -i tha Bija e kryekovaçit, Dasha. -Ç'të duhet ty jeta?
Jushka ia qepi sytë me habi. Ai nuk e kuptonte, përse të vdiste, kur kish lindur për të jetuar.
-Nënë e babë më kanë lindur, vullneti i tyre qe, -iu përgjigj Jushka, -nuk ka pse të vdesë, tekembramja i ndihmoj tyt eti në kovaçhanë.
-Një tjetër të ish gjetur në vendin tënd! Lëre se ç'farë ndihmësi!
-Mua njerëzit më duan, Dasha! Dasha u gajas.
-Ty të shkon gjaku vijë për qafe, e po para një jave ta kishin bërë veshin hoshaf, pa le, na thua, më duan njerëzit!...
-Ata më duan pa e ditur as vetë, -tha Jushka. -Zemra e njerëzve ndodh të jetë e verbër.
-Zemrën mund ta kenë të verbër, por sytë, ama, u bëjnë dritë! -theksoi Dasha. -hajde, luaj këmbët. Të duan pa e ditur me zemër, po dajakun ta japin për fajde.
-Për fajde. . . ata zemërohen me mua, kjo është e vërtetë, - pranoi Jushka. -Ata s'më lënë të bëj çap në rrugë dhe po ma sakatosin trupin.
-Eh, ti, Jushka, Jushka! -psherëtiu Dasha. -Ndërmjet të tjerash, babai tha se s'je dhe aq i vjetër.
-Ç'i vjetër-ziu! ...që fëmijë për gjiri më piu sëmundja, e këtë çehre të plakur sëmundja ma ka lënë ...
Për shkak të kësaj sëmundjeje Jushka largohej çdo verë nga i zoti për nja një muaj. Largohej me këmbë në një fshat të largët e të humbur, ku patën banuar, ndoshta të afërmit e tij. Askush prej tyre nuk e dinte se ç'bënin me Jushkën.
Bile dhe Jushka vetë harronte. Një verë, tha se po shkonte në fshat tek e motra e vet, një herë tjetër, - tek e mbesa. Herë thosh se do të shkonte në fshat, dhe një herë tjetër tha, se po shkonte brenda në Moskë. Kurse njerëzit mendonin, se në fshatin e largët jetonte bija e dashur e Jushkës, po ashtu e butë dhe e braktisur, sikurse i ati.
Në muajin korrik ose gusht Jushka hidhte trastën e bukës supeve, dhe largohej nga qyteti ynë. Udhës ai thithte aromën e barërave e pyjeve, sodiste retë e bardha që lindnin në qiell, lundronin e vdisnin në vaktësinë e ajrit të ndritshëm, dëgjonte zërat e lumenjve, që llokoçiteshin nën rrokullima gurësh, dhe parzmi i sëmurë i Jushkës çlodhej, nuk e ndjente më lëngatën e veremit. Teksa ikte larg, ku gjithçka ishte e shkretë, Jushka nuk e përmbante më dashurinë e tij për krijesate gjalla. Ai përkulej në tokë dhe puthte lulet, duke rrahur të mos i cikte ato me frymëmarrjen e tij, që të mos dëmtonte; ai përkëdhete lëvoret e drunjve, ngrinte nga toka fluturat dhe brumbujt, të cilat binin si të vdekura dhe këqyrte gjatë mbi fytyrat e tyre, duke e ndjerë veten pa to veçse një jetim të shkretë. Por zogj të gjallë këndonin qiellit, pilivesat, brumbujt dhe gjinkallat punëtore nxirrnin ndër barëra tinguj të hareshëm, andaj dhe shpirti i Jushkës bëhej i lehtë, në krahëror i dalldiste ajri luleve që kundërmonte njomështi dhe dritë dielli.
Në rrugë e sipër Jushka pushonte. Ai ulej nën hijen e drurëve ndanë udhës dhe dremiste në qetësi e ngrohtësi. Me të pushuar në frymëmarrjen e fushës, nuk i binte më ndërmend për sëmundjen dhe ecte më tej, si njeri i shëndetshëm. Jushka ishte gjithsej dyzet vjeç, po sëmundja e pat grirë aq shumë, sa të gjithëve u dukej i vjetër.
Dhe kështu, çdo vit, Jushka largohej përmes fushash, pyjesh e lumenjsh në fshatin e largët apo në Moskë, ku e priste dikush apo askush.
Pas një muaji Jushka kthehej sërish në qytet dhe sërish rifillonte punën nga mëngjesi në darkë në kovaçhanë. Rishmëz, ai niste jetën e mëparshme dhe rishmëz fëmijë e të rritur, banorët e rrugës derdheshin mbi Jushkën, e qortonin për budallallëqet e hipotetike dhe torturonin.
Deri verën tjetër, Jushka rrojti fare i qetë, po aty nga mesi i verës, vari torbën supit, palosi në një bohçe të veçantë paratë e mbledhura e të fituara gjatë vitit, gjithqysh njëqind rubla, e futi bohçen nën sqetull dhe u largua pa ditur se ku, pa ditur te kush.
Po vit pas viti Jushka gjithnjë e më tepër rrëgjohej, se shkonin e s’ktheheshin vitet e jetës së tij, dhembja po ia shkallmonte kraharorin e trupi iu tret krejt. Një verë, kur Jushkës i erdh koha të vihej për udhë në fshatin e tij të largët, ai s’mundi më të lëvizte kund. Tek sorollatej, në mbrëmjen tashmë të errur nga kovaçhana për në vendin e bujtjes, një kalimtar çakërqejf, i cili e njihte Jushkën, qeshi me të.
-Ah, ç'po na e putop këtë tokë, more dordolec perëndie! si nuk vdiqe mor, aman, se për besë, më e gëzueshme do na bëhej jeta pa ty, pëmdryshe, druaj se do na grijë mërzia.
Po kësaj here, ndoshta për herë të parë në jetë, Jushka u përgjigj i nevrikosur .
-Me çfarë, more njeri po të bie më qafë? Nga prindër dhe unë kam dalë në dritë, nuk jam kopil, pa dhe unë i duhem botës njëlloj si ti, pa mua gjithashtu, s’ia del dot! ...
Kalimtari, pa e dëgjuar gjer në fund Jushkën iu gërmush, i bërë dyll në fytyrë:
-Jo more! të erdhi goja, a? Si guxon mua, pikërisht mua të më barabitesh me veten, mor bastard i lig!
-Nuk po të barabis, -tha Jushka, -po në do ta dish, para Zotit të gjithë të barabartë jemi ...
-Ti s'më jep dot mend! - klithi kalimtari. -Për i mençur jam vetë! Dhe pa le, hyn e më llap, haj se po ta tregoj ty mendjen!
Kalimtari, iu hap me një të goditur përplot mellefe të errëta në parzëm dhe eplandosi Jushkën përdhe.
- Çlodhu! – i tha kalimtari dhe iku në shtëpi të pijë çaj.
I shtrirë siç qe, Jushka u kthye fytyrëpërmbys dhe as u ngrit e as lëvizi më. Kohë më vonë ndanë tij kaloi një nga marangozët e punishtes së mobiljeve. Ai i thirri fort Jushkës, pastaj e ktheu në shpinë dhe në të errët shqoi sytë e hapur, të bardhë e të palëvizshëm të Jushkës. Goja e tij qe nxirë; marangozi ia fshiu buzët me pëllëmbë dhe kuptoi që ish gjak i mpiksur. Ai provoi dhe njëherë vendin ku qe shtrirë kryet e Jushkës, dhe ndjeu se dheu aty qe i njomur: atë e kish zbutur gjaku i dalë nga gurmazi i Jushkës.
-Vdiq, -psherëtiu marangozi. -Lamtumirë, Jushka, dhe na ndje të gjithëve o i shkretë. Të skartuan dhe ty njerëzit, Zotin paç gjykatës!
I zoti i kovaçhanës e gatiti Jushkën për varr. E bija, Dasha, e lau kufomën, të cilën e shtrinë në dhomën e kryekovaçit. Mbi trupin e të vdekurit erdhën të faleshin gjithë njerëzia, të vjetër e të rinj, gjithë populli që e pati njohur Jushkën, që e torturoi dhe e përqeshi atë për së gjalli.
Pastaj Jushkën e varrosën dhe e harruan. Megjithatë, pa Jushkën jeta njerëzve nuk iu bë më e mirë. Tashmë gjithë ligësitë dhe talljet mbeten midis njerëzve dhe shpenzoheshin ndërmjet tyre, pse Jushka nuk ishte më: gojëkyçur dhe i durueshëm në çdo ligësi të tjetrit, egërsi, përqeshje dhe dashkeqësi.
Sërishmi u kujtuan për Jushkën vetëm në vjeshtën e vonë. Një ditë të ngrysur e të keqe, në kovaçhanë hyri një vajzë e re dhe pyeti të zotin e kovaçhanës, se ku mund ta gjente Efin Dimitrjeviçin?
-Cilin Efim Dimitrjeviç? - u habit kryekovaçi. -Te ne, se është kurdisur dynjaja s’ka patur njeri të tillë me këtë emër.
Edhe pse dëgjoi, vajza nuk u largua, por e heshtur seç priste diçka. Kryekovaçi i hodhi sytë, ç’lloj mysafiri i solli kjo kohë e keqe. Vajza në të parë dukej shëndetligë dhe shtatpakët, por fytyra e saj e pastër dhe butë, qe aq e brishtë dhe e ëmbël, kurse ca sy të mëdhenj e të hirtë vështronin aq trishtë, mu sikur të qenë gati hë-hë të mbusheshin me lotë, gjë që ia ngrohu zemrën kryekovaçit, dhe, teksa këqyrte mysafiren, befas ia qëlloi.
-A mos vallë është fjala për Jushkën? Kjo është me tamam! - Në pasaportë ia shkruanin emrin Dimitrjeviç ...
-Jushka, -pëshpëriti vajza. -Ai është me dora vetë. Ai e quante veten Jushka.
Kryekovaçi heshti.
-Po ju, çfarë e keni, farefis?
-Unë s’e kam gjë. Unë kam qenë jetime, kurse Efim Dimitjeviçi më shpuri që të vogël në një familje në Moskë, pastaj më shtiu në një shkollë pa pagesë ...Çdo vit ai vinte të më shihte si jetoja dhe më sillte para për gjithë vitin, që të jetoja e të mësoja. Tashti unë jam rritur, sapo mbarova universitetin, kurse Efim Dimitrjeviçi nuk erdhi të më shohë verës së shkuar. Më thoni pra, ku mund ta gjej, -ai thosh, që punonte te ju tash njëzet e pesë vjet ...
Ai mbylli kovaçhanën dhe e shpuri mysafirin në varreza. Atje, vajza u platit përtokë, në vendin ku shtrihej Jushka i vdekur, njeriu, i cili e kish mbajtur me bukë që nga fëmijëria, vetë pa e vënë sheqerin në gojë, që atë ta hante ajo.
Ajo e dinte nga ç'sëmundje vuante Jushka, dhe tash me të mbaruar Universitetin e Mjekësisë erdhi këtej, të shërojë njeriun, i cili e kish dashur më shumë se gjithçka në këtë botë, dhe të cilin ajo e pati dashur me gjithë ngrohtësinë e dritës së zemrës...
Që atëherë ka kaluar shumë kohë. Vajza mjeke mbeti përgjithmonë në qytetin tonë. Ajo filloi të punojë në spital për tuberku1arët, shkonte shtëpi më shtëpi ku kish të sëmurë të tillë, dhe askujt nuk i merrte para për punën e saj. Tashmë dhe ajo, është plakur, megjithatë, si dhe më parë shëron të sëmurët, i ngushëllon, pa u lodhur së qetësuari vuajtjet dhe së larguari vdekjen nga të rrëgjuarit. Në qytetin tonë atë e njohin të gjithë, e quajnë vajza e Jushkës së mirë, duke harruar vetë Jushkën, si dhe faktin, që ajo në të vërtetë nuk ishte vajza e tij.
 

Passion

V.I.P
Staff member
Administrator/e
Regjistruar
Jun 22, 2020
Mesazhe
2,487
Pëlqime
1,818
Pikë
113
A. P. ÇEHOV

NJË SHAKA E VOGËl

Mesditë e kthjellët dimri... Ngrica e ashpër, kërcet dhe Nadjenkës së mbështetur pas krahut tim, ia vesh një pah i argjendtë bryme kaçurrelat në tëmtha dhe pushin e buzës së sipërme. Qëndrojmë mbi një majëmal të lartë. Prej këmbëve tona e deri rrëzë fushës zgjatet pjerrina e lëmuar, në të cilën dielli shihet si në pasqyrë.
Ndanë nesh, sajat e vogla janë të veshura me një shajak të kuq e të ndezur.
- Lëshohemi poshtë, Nadjezhda Petrovna! – i lutem unë. - Vetëm një herë!
Ju lutem, do t’ia dalim shëndoshë e pa gjëmb në këmbë.
Por Nadjenka ka frikë. Gjithë hapësira, nga galloshet e saj të vogla e deri në fund të malit të ngrirë, i duket e tmerrshme, një humnerë e thellë e pamatë. Asaj i ngrin zemra dhe i ndalet fryma kur sheh poshtë, sapo i propozoj të ulemi në sajë. Se, çfarë do të ngjasë nëse ndodh të fluturojë në greminë! Do të vdesë, të luajë menç.
- Ju përgjërohem! - i them. - Mos kini frikë! Kuptojeni pra, është dobësi frika!
Më në fund Nadjenka pranon, dhe unë e dalloj në fytyrë, që ajo i lëshon pe rrezikut për jetën. E ndihmoj të ulet në sajë; të zbehtë, drithëruese, e mbërthej me duar dhe lëshohemi bashkë fluturim në humnerë.
Saja fluturon kokërr plumbi. Ajri i çarë rreh në fytyrë, ulëret, fishkëllen ndër veshë, ulëret, pickon hidhur nga tërbimi, kërkon të shkulë kokën nga supet. Nga frushullimi i erës s’kemi fuqi të marrim frymë. Duket sikur vetë djalli na ka mbërthyer me panxhat e tij dhe gjithë piskamë po na tërheq në ferr. Objektet që na rrethojnë shkrihen gjithë e më fort në një fashë të gjatë vraparake... hë-hë dhe një grimëçast, dhe duket se do të vdesim!
- Unë ju dashuroj, Nadja! – i them me gjysmë zëri.
Saja nis të rrëshqasë gjithë qetë e më qetë, ulërima e erës dhe zhuzhima e patinave të sajës tash nuk janë aq të tmerrshme, frymëmarrja nis të çlirohet, dhe në më në fund kemi mbërritur poshtë. Ajo është e zbehtë, mezi merr frymë... I ndihmoj të ngrihet.
- Herë tjetër s’do ta bëj më kurrë, - thotë ajo, duke më parë me sytë e gjerë, të mbushur me tmerr. – Për asgjë në botë! Për pak sa s’vdiqa!
Pas një grimëkohe ajo vjen në vete dhe më sheh në sy në mënyrë pyetëse: unë ia thashë ato katër fjalë, apo e gënjyen veshët në shkulmin e erës? Ndërkaq qëndroj përbri me të, pi një cigare dhe kundroj me vëmendje dorashkën.
Ajo mbështetet në krahun tim dhe shëtisim për një kohë të gjatë rrëzë malit. Enigma, si duket, nuk e lë të qetë. A qenë thënë vallë ato fjalë apo jo? Po apo jo? Po apo jo? Kjo është një çështje sedre, nderi, jete, lumturie, një çështje shumë e rëndësishme, më e rëndësishmja në botë. Prajshëm, trishtueshëm, me një vështrim depërtues Nadjenka më vështron në fytyrë, përgjigjet kuturu, pret në do të flasë unë apo jo. O, se çfarë loje në këtë fytyrëz të ëmbë, çfarë loje! E shoh, ajo po grindet me veten, ka nevojë të thotë diçka, të pyesë për diçka, por nuk i gjen dot fjalët, i vjen rëndë, tmerr, gëzimimi e trazon...
- A e di çfarë? – thatë ajo, pa më parë fare.
- Çfarë? – e pyes.
- Hajde dhe një herë... rrëshqasim.
I ngjitemi malit nëpër shkallare. Sërish e vë në sajë të zbehtën, drithëruesen Nadjenkë, sërish fluturojmë në greminën e tmerrshme, sërish ulërin era dhe zhuzhijnë patinat, dhe sërish në pikun e skëterrshëm të fluturimit të sajës i them me gjysmë zëri.
- Unë ju dashuroj, Nadjenka!
Kur saja ndalon, Nadjenka e mat me sy shpatin, nëpër të cilin sapo rrëshqitëm, mandej gjatë ajo më këqyrën në fytyrë, përqendrohet në zërin tim, shpërfillës e të papasion, dhe gjithçka, gjithçka, madje manshoni dhe kapuçi i saj, gjithë figurëza e saj shprehin një ndërdyshje të madhe. Në fytyrën e saj është shkruar:
“Ç’është kjo punë kështu? Kush i shqiptoi ato fjalë? Ai, apo më kanë bërë veshët mua?”
Kjo mosditje e shqetëson, ia sos durimin. Vajza e gjorë nuk përgjigjet, rri e ngrysur, e gatshme t’ia shpërthejë të qarit.
- A s’bën të shkojmë në shtëpi? – e pyes.
- Po mua... mua më pëlqen kjo rrëshqitje, - thotë ajo, duke u skuqur. - A s’e provojmë edhe një herë tjetër?
Asaj i “pëlqen” kjo rrëshqitje, po ndërkaq, teksa ulet në sajë, ajo, ashtu si dhe herët e tjera, është e zbehtë, mezi merr frymë nga frika, dridhet.
Ne lëshohemi për të tretën herë, dhe shoh se si ma kundron fytyrën, si vigjëlon buzët e mia. Por unë në buzë vë shaminë, kollitem dhe, kur mbërrijmë mesin e shpatinës së malit, ia dal të pëshpëris:
- Unë ju dashuroj, Nadja!
Dhe enigma mbetet enigmë! Nadjenka hesht, mendon për diçka... Unë e përcjell në shtëpi, ajo përpiqet të ecë pa zhurmë, ngadalëson hapat dhe vetëm pret, në do t’ia them vallë ato fjalë. E shoh se si vuan shpirti i saj, se si përmbahet me zor, të mos thotë:
- Nuk ka mundësi që ato fjalë t’i ketë thënë era! Dhe nuk dua, që t’i ketë thënë era!
Mëngjesin e ditës tjetër marr një pusullë: “Nëse do të shkoni sot të rrëshqisni me sajë, merrmëni dhe mua. N.” Që prej kësaj ditë unë me Nadjenkën shkojmë të rrëshqasim me sajë dhe, duke fluturuar poshtë, çdo herë i pëshpëris me gjysëm zëri të njëjtat fjalë:
- Unë ju dashuroj, Nadja!
Shumë shpejt Nadjenka do të mësohet me këtë frazë, si me verën apo morfinën. Ajo nuk mund të jetojë pa to. Njëmend, fluturimi në shpatin e malit është i tmerrshëm, si më parë, por tmerri dhe rreziku tashmë u japin një magji të veçantë fjalëve për dashurinë, fjalëve, të cilat si më parë përbëjnë enigmën dhe mundojnë shpirtin. Të dyshuarit janë dy, si më parë: unë dhe era... Se cili prej të dyve ia shpreh dashurinë, ajo nuk e di, por si duket, për të s’ka rëndësi; nga cilado enë të pish, e rëndësishme është të jesh i pirë.
Njëherë, një mesditë, shkova i vetëm të rrëshqas me sajë; i përzier me turmën, shoh se si në majë po ngjitej Nadjanka, se si më kërkonte me sy... Mandej pashë me sa droje i ngjiste shkallët... E tmerrshme të vish vetëm. O, sa e tmerrshme! Ajo është e zbehtë, si dëbora, dridhet, mu sikur po shkon ta ekzekutojnë, por ecën, ecën, pa i hedhur sytë kund, vendosmërisht. Ajo, dukej haptazi, kishte vendosur, më së mbrami, të provojë: a do të ndihen vallë ato fjalë të ëmbla e të mrekullueshme, kur unë nuk do të jem me të? E shoh se si ajo, e zbehtë, me gojën e hapur nga tmerri, ulet në sajë, mbyll sytë dhe, duke i dhënë lamtumirën e përjetshme tokës, niset... “Zhzhzh...” - zhuzhijnë patinat. Po a do t’i dëgjojë a s’do t’i dëgjojë ato fjalë Nadjenka, unë nuk e di... Unë shoh se si ngrihet ajo nga saja, e raskapitur, e dobët. Dhe duket nga fytyra, as ajo vetë nuk e di, në ka dëgjuar gjë apo jo. Tmerri, ndërkohë që rrëshqiste poshtë ia hoqi mundësinë për të dëgjuar, për të dalluar tingujt, për të kuptuar...
Por ja që hyri muaji pranveror i marsit... Dielli bëhet më ledhatar.
Mali ynë i akullt bëhet i errët, e humb shkëlqimin e tij dhe më së mbrami shkrin. Ne nuk rrëshqasim më. Nadjenka e gjorë s’ka më ku t’i dëgjojë ato fjalë, por s’ka as se kush t’ia thotë, për shkak se era nuk dëgjohet më, ndërsa unë gatitem për në Petërburg, gjatë, e ndoshta përgjithmonë.
Se si njëherë, dy ditë para largimit, po rrija një buzëmuzgu në kopsht, ndërsa nga oborri ku banon Nadjenka, kopështi ndahej me një gardh të lartë, të farkuar me gozhdë... Është ende ftohtë, bora ende nuk ka shkrirë, pemët janë të vdekura, por tashmë pranvera kundërmon dhe, duke sajuar vendet e fjetjes, këlthasin zhurmshëm mëllenjat. I afrohem gardhit dhe shoh për një kohë të gjatë përmes të çarave të tij. Shoh se si Nadjenka del në tremé dhe ngre në qiell vështrimin e saj të brengosur e të pikëlluar... Era pranverore fryn drejt në fytyrën e saj të zbehtë, të trishtuar... Kjo erë i kujton një tjetër erë, e cila na ulërinte atëherë në mal, kur ajo dëgjonte ato katër fjalë, dhe fytyra e saj bëhet e pikëllimtë, e pikëllimtë, nëpër faqe i shket një kokrrith loti... Dhe vajza e gjorë shtrin të dyja duart, mu sikur t’i kërkojë kësaj ere t’ia sjellë rishmi ato fjalë. Dhe unë, duke pritur gjersa të fyjër një shkulm ere, thërras me gjysmë zëri:
- Unë ju dashuroj, Nadja!
O Zoti im, ç‘bëhet kështu me Nadjenkën! Ajo bërtet e habitur, buzëqesh me krejt fytyrën dhe ia shtrin krahët erës, e gëzuar e kaq e bukur.
Ndërsa unë shkoj të shtrihem në gjumë...
Kjo ka ngjarë qëmoti. Tani Nadjenka është martuar; e dhanë apo e zgjodhi vetë – pak rëndësi ka; u martua me një sekretar tutele për aristokratët, dhe tani ka tre fëmijë. Por kohën se si shkonim dikur bashkë për të rrëshqitur me sajë dhe se si era i sillte në veshë fjalët “Unë të dashuroj, Nadja!”, nuk janë harruar; për të tani ky është kujtimi më i lumtur, më prekës e më i bukur në jetë...
Ndërsa unë edhe tani kur jam bërë i shtyrë në moshë, prapë s’e kuptoj, përse ia thoja ato fjalë, përse tallesha..


Perkthyer nga origjinali
AgronTufa. :)
 

Passion

V.I.P
Staff member
Administrator/e
Regjistruar
Jun 22, 2020
Mesazhe
2,487
Pëlqime
1,818
Pikë
113



E vranë tim atë, o Zot,
Pa asnjë faj, për laga-thaga...
Mjaftoi veç një pikë plumbi -
Por ah, sa thellë digjka plaga!

As që të klithë ai s'arriti,
Sall krisma heshtjes u shua.
Kahmoti ajo krism' buçiti,
Por rron ajo plagë në mua.

E mbaj me vete për çdo ditë
Si shkop stafete në një garë.
Them, se me të do t'i mbyll sytë
Dhe s'do t’më vinte keq aspak.

Por ai, që shtiu mbi tim atë,
Gati sërish është të qëllojë,
Dhe nga bodrumi gjithë gjak
Kthen në shpi që të pushojë.

Të pijë vodkë, me këtë kthim,
Të ledhatojë fëmijët flashkët,
Ai, pra, - bashkatdhetari im -
"Vëlla" në paqen e përbashkët.

E tash për t'satin vit me radhë -
Djegagur për plag'n e shkuar
"Vëllezër" quhemi ne prapë
Dhe rrojmë, o Zot... të përqafuar!

BULLAT OKUXHAVA (1924 - 1997)
 

Passion

V.I.P
Staff member
Administrator/e
Regjistruar
Jun 22, 2020
Mesazhe
2,487
Pëlqime
1,818
Pikë
113
TAKIMI I FUNDIT

Nga dashuria e parë
Gjithçka qe shuar shpejt.
Prej kohësh qenë dashur
Dhe qenë ndarë krejt.

Ai i vetëm mbante
Plot brenga në kraharor,
Ajo me tjetër ndante
Gëzim’ e vet rinor.

Po ja, se ku papritur,
Kjo vjeshtë i bashkoi,
Kur digjej perëndimi,
Si jeta që u shkoi.

Në pyll, mes degë pishash,
Hyn dielli q’u përflak.
Ai mendon. Ç’u vyshk!
Ajo mendon: Ç’u mplak!

Ai s’i thosh dot – “Juve”
Ajo s’i thosh dot –“Ti”,
Të fundmit lule vjeshte
Këputnin tok tani.

Do deshin fort të thoshin
Plot gjëra përsëri
Dhe përsëri të qeshnin.
Po s’mundnin kurrsesi.

Asaj i dridhej zemra,
Atij i therrte fort...
Të heshtur krejt u ndanë,
Kurrgjë s’kujtuan dot...


Konstantin Fofanov
 

Passion

V.I.P
Staff member
Administrator/e
Regjistruar
Jun 22, 2020
Mesazhe
2,487
Pëlqime
1,818
Pikë
113
NDËRMEND SJELL..

Ndërmend sjell e dashur gjithmonë

Shkëlqimin e flokëve të tua,
Erdh koha që neve u ndamë;
E rëndë ka qenë për mua.

Kujtoj atë mbrëmje vjeshtore
E zhurma gjethesh të thatë
Le të ishin të shkurtra ditët,
Se hëna na ndrinte më gjatë.

Mbaj mend si më the ti një mbrëmje:
"Do shkojnë të kaltërat vjetë
Dhe ti do t'më harrosh, i dashur
Do shkosh kushedi me një tjetër."

Dhe sot dega e mbushur me lule
Për ty ç’më kujtoi prap mua.
Sa ëmbël me lule mbulova
Dikur kaçurrelat e tua.

Dhe zemra, ty, pa të braktisur
Një tjetër duke dashuruar,
Porsi një rrëfenjë të dashur
Gjithmon' të kujton pa pushuar.


Sergej Esenin
 

Passion

V.I.P
Staff member
Administrator/e
Regjistruar
Jun 22, 2020
Mesazhe
2,487
Pëlqime
1,818
Pikë
113
BORIS PASTERNAK


Si një mangall i bronxtë me shpuzë
Kotet kopshti brumbujsh - plim.
Rrafsh qiririt tim, për buzë
Varen botërat në lulnim.

Si në një fe të padëgjuar,
Këtë natë - matanë bie,
Ku plepi plak e i irnuar
Cakut të hënës i bën hije,-

Ku si mister vjen hapet - gjoli,
Ku dallg' e mollëve lehtaz fshan,
Ku plintash varet pezull kopshti

Dhe para vetes qiellin mban.

Nobelist!


Shqiperuar nga Agron Tufa. :)
 

Passion

V.I.P
Staff member
Administrator/e
Regjistruar
Jun 22, 2020
Mesazhe
2,487
Pëlqime
1,818
Pikë
113

BORIS PASTERNAK (Çmimi nobel)
ËNDËRR


M'u shtir vjeshta me qelqet dritëpakë,
Ti me miq në hoka e kuvende,
Dhe si fajkua, që qiejsh gjuan gjak -
Zbriti zemra në pëllëmbën tënde.

Por kalon koha, tek plaket dhe tretet,
Serm të zi korniza shtron prej zorit,
Agu që nga kopshti zbulon qelqet
Me lotët e përgjakur të shtatorit.

Por iku ajo kohë, u plak. Si akull
Mëndafsh' i kolltukëve u brejt anash
Dhe ty, zëri t'u bor e befas heshte,
U mek ëndrra ime si jeh kambanash.

U zgjova. Ag' i errët, si ditë vjeshte,
Dhe era merr në karro me gjithsej
Shiun ikanak prej fijesh kashte -
Kreshtat e mështeknave nëpër qiej.

1913-1928


Shqiperuar nga Agron Tufa. :)
 

BRYG

V.I.P
Anëtar/e
Regjistruar
Jul 14, 2020
Mesazhe
165
Pëlqime
157
Pikë
43
Përkthime cilësore nga Agron Tufa.
Më e rëndësishme se talenti i shkrimtarëve të caktuar, për mendimin tim është përkthimi dhe përshtatja në shqip. Një përkthyes i mirë mund ta nxjerrë të plotë të gjithë vlerën e një shkrimtari, kurse një i dobët mund ta bëjë librin të mërzitshëm e të palexueshëm.

Këto vitet e fundit nuk kemi parë përkthyes të aftë, por këtu ndikon dhe koha. Rinia u është turrur gjuhëve të huaja, duke lënë pas shqipen. Aftësia e tyre në gjuhët e huaja është në kurriz të shqipes, prandaj dhe shohim shumë njerëz që nuk dinë të shkruajnë mirë shqip, por gjuhët e huaja i thajnë.
 

Passion

V.I.P
Staff member
Administrator/e
Regjistruar
Jun 22, 2020
Mesazhe
2,487
Pëlqime
1,818
Pikë
113
Përkthime cilësore nga Agron Tufa.
Më e rëndësishme se talenti i shkrimtarëve të caktuar, për mendimin tim është përkthimi dhe përshtatja në shqip. Një përkthyes i mirë mund ta nxjerrë të plotë të gjithë vlerën e një shkrimtari, kurse një i dobët mund ta bëjë librin të mërzitshëm e të palexueshëm.

Këto vitet e fundit nuk kemi parë përkthyes të aftë, por këtu ndikon dhe koha. Rinia u është turrur gjuhëve të huaja, duke lënë pas shqipen. Aftësia e tyre në gjuhët e huaja është në kurriz të shqipes, prandaj dhe shohim shumë njerëz që nuk dinë të shkruajnë mirë shqip, por gjuhët e huaja i thajnë.
Nga rusishtja (sipas meje) me te arrira se Petraq Kolevica e Agron Tufa s'ka. :)
Ndoshta ka e tjere me te mire,edhe gaboj. :)
Mjeshterisht e pershtatin. :)
 

Passion

V.I.P
Staff member
Administrator/e
Regjistruar
Jun 22, 2020
Mesazhe
2,487
Pëlqime
1,818
Pikë
113

Svjetllana Aleksieviç



MBI BETEJËN E HUMBUR (leksioni i Nobelit)
Në këtë tribunë nuk po qëndroj e vetme… Përreth meje janë zërat, qindra zëra, ato janë përherë me mua. Që nga fëmijëria ime. Kam jetuar në fshat. Ne, fëmijëve, na pëlqente të luanim në rrugë, por në mbrëmje, si me magnet, na tërhiqnin stolat ndanë shtëpive tona, apo hatave, siç u thonë tek ne dhe, në të cilat uleshin gratë e lodhura. Ato nuki kishin burrat, baballarët, vëllezërit; unë nuk mbaj mend të ketë patur burra në fshatin tonë pas luftës: në kohën e luftës së Dytë Botërore në Bjellorusi vdiq në frontin partizan çdo i katërt bjellorus. Bota jonë fëminore pas luftës — ishte një botë grash. Më së shumti më kujohet, që gratë flisnin jo për vdekjen, po për dashurinë. Rrëfenin, se si u tumirën të mbramen ditë me të dashurit, si i pritën t’u kthehen, sikundërse deri më sot vazhdojnë t’i presin. Tashmë kanë kaluar vite, po ata prisnin: «Qoftë dhe pa duar, qoftë dhe pa këmbë të kthehet, unë atë do ta bart në krahë». Pa duar… pa këmbë… Më duket, se që nga fëmijëria e kam ditur, se ç’është dashuria…
Ja veçse disa melodi të hidhura nga kori, që dëgjoj unë…
Zëri i parë:
«Përse do që ta dish? Është kaq e trishtueshme. Unë tim shoq e takova në luftë. Kam qenë tankiste. Deri në Berlin kam shkuar. E mbaj mend, se si rrinim (ai ende nuk ishte bërë burri im) para Rajshtagut dhe ai më thotë: “Hajde të martohemi. Unë të dua”. Kurse mua më kaploi një fyerje e tillë për shkak të atyre fjalëve: ne gjatë gjithë luftës zhgwrryheshim në psillëk, në pluhur, në gjak, përreth - vetëm sharje. I përgjigjem: “Ti më parë nxirr prej meje femrën - dhuromë lule, më fol fjalë përkëdhelëse; ja, do të demobilozohem dhe do të qep një fustan”. Madje kisha dëshirë t’ia ngjesh një turinjve nga fyrja që ndjeva. Ai e ndjeu gjithë këtë, ndërkaq, që njërën faqe e kishte të djegur, me shenjë, dhe unë mbi këtë plagë pashë të rridhnin lotë. “Mirë, do të martohem me ty”. Kështu i thashë… vetë pa e besuar, çfarë thashë… Përreth vallja e shkrumbit, qerpiçë të thyer — me një fjalë, lufta rreth e rrotull…»
Zëri i dytë:
«Jetonim në rrethinat e stacionit atomik të Çernobilit. Punoja pastiçiere, pasta përgatisja. Ndërsa im shoq ishte zjarrfikës. Ne sapo qemë martuar, shkonim edhe në dyqan bashkë, të zënë përdore. Ditën, kur shpërtheu reaktori, burri ishte dezhurn në repartin e zjarrfikseve. Ata u nisën, sipas alarmit, veshur me këmishat e tyre të shtëpisë, me rroba shtëpie; shpërthim në stacionin atomik, e atyre nuk u dhanë asnjë palë rrobash speciale. Kështu kemi jetuar… Ju e dini… Gjithë natën ata shuajtën zjarrin dhe u ngopën me radiodoza, të papajtueshme me jetën. Në mëngjes ata i shpunë me aeroplan në Moskë. Sëmundje e dhimbshme rrezesh… Njeriu këtij rrezatimi i reziston, gjithëqysh, vetëm disa javë… Im shoq ishte i fortë, sportist, vdiq i fundit. Kur shkova ta marr, më thanë, se ai dergjet në një boks special, aty ku askush nuk lejohet të hyjë. “Po unë e dua”, — iu luta. – “Atyre atje u shërbejnë ushtarët. Ku vete ti?” — “E dua”. Ma mbushën mendjen kështu: “Ai atje tashmë nuk është njeriu, që e dashuron, por një objekt, që i përket dezaktivizimit. A e kupton?” Ndërsa unë përsërisja këmbëngushëm vetëm një gjë: e dua, e dua… Netëve ngjitësha me shkallaren e zjarrfikësve tek ai… Ose u paguaja lekë rojave, që të më linin… Nuk e braktisa, isha deri në fund me të… Pas vdekjes së tij… pas disa muajsh na lindi vajza; ajo jetoi gjithësej disa ditë. Ajo… Ne aq shumë e prisnim, ndërsa unë e vrava… Ajo më ka shpëtuar, sepse gjithë radiogoditjen e thithi ajo. Një vogëlane e tillë… Një thërrimëzë… Por unë i doja të dy. Vallë a mund të vrasësh me dashurinë? Përse janë kaq afër — dashuria dhe vdekja? Ato janë gjithmonë bashkë. Kush ma shpjegon? Zvarritem në gjunjë tek varret e tyre…»
Zëri i tretë:
«Se si për herë të parë vrava një gjerman… Isha dhjetë vjeç, partizanët më merrnin me vete në aksione. Ky gjerman qe shtrirë i plagosur… Më thënë t’i marr pistoletën, unë ngarenda, por shoh, se ai më tund pistoletën para syve të mi; gjermani e ka kapur atë me të dyja duart dhe ma drejton në fytyrë. Po nuk ia del ai të qëllojë i pari, qëlloj unë…
Nuk u tremba, pse e vrava… Dhe gjatë luftës, as që e kujoja atë gjerman. Përreth kishte shumë të vrarë, në jetonim midis të vrarëve. Madje ishim mësuar. Prandaj u habita fort, kur pas shumë vitesh m’u shtir ëndërra për gjermanin e vrarë… Ishte diçka që nuk e prisja…Dhe ëndrra më përndoqi me dekada…herë fluturoj, dhe ai nuk më lëshon. Ja, ngrihesh… Fluturon… Ai më arrin,dhe unë gremisem tok me të. Gremisem në njëfarë grope. Herë unë kërkoj të ngrihem… të fluturoj… Por ai nuk më lë … Për shkak të tij nuk mund të fluturoj…
E njëjta ëndërr… Ajo më ndjek prej dhjetra vitesh…
Unë nuk mund t’i rrëfej tim biri për këtë ëndërr. Im bir ishte i vogël — pop nuk mundja, i lexoja përralla. Tanimë djalë është rritur — unë prapëseprapë nuk mundem…»
Flobëri thoshte për veten, se është njeri-pendë; unë për veten mund të them, se jam njeri-vesh. Kur eci në rrugë dhe drejt meje vijnë dofarë fjalësh, frazash, pasthirrmash, gjithëherë mendoj: sa e sa romane zhduken pa gjurmë në kohë. Në errësirë. Është ajo pjesë e jetës njerëzore — kuvenduesja, të cilën ne nuk ia dalim ta zotërojmë dot për letërsinë. Ne ende nuk ia kemi dhënë asaj hakun, nuk jemi habitur dhe mahnitur me të. Por mua ajo më ka hipnotizuar dhe më ka bërë skllaven e saj. Mua më pëlqen, se si flet njeriu… Më pëlqen zëri i vetmuar njerëzor. Kjo është dashuria dhe pasioni im më i madh.
Rruga ime në këtë tribunë ka qenë e gjatë, pothuaj, dyzetë vjet — nga një njeri tek një tjetër, nga një zë tek tjetri. Nuk mund të them, se gjithmonë këtë udhë e kam patur nën kontroll: shumë herë kam qenë e tronditur dhe frikësuar prej njeriut, ka ndjerë mahni dhe neveri, kam dashur ta harroj atë, që kam dëgjuar, të kthehem në ato kohëra, kur ende nuk dija asgjë. Të qaj nga gëzimi, që pashë një njeri të mrekullueshëm, më ka ndodhur jo pak herë.
Kam jetuar në një vend, ku që nga fëmijëria në mësonin të vdisnim. Na mësonin vdekjen. Na thonin, se njeriu ekziston, që ta japë veten e tij, që të digjet, që të flijojë vetveten. Na mësonin të duam njeriun me pushkë. Nëse do të isha në një vend tjetër, me siguri nuk do të mundesha ta përshkoj këtë rrugëtim. E keqja është e pamëshirmshme, ndaj saj duhet pasë imunitet. Por ne jemi rritur midis xhelatëve dhe viktimave. Le të kenë jetuar prindërit tanë me tmerr dhe le të mos na i kenë treguar të gjitha, e më së shpeshti njëmend asgjë nuk tregonin, por vetë ajri i jetës sonë ishte i helmuar me këto tmerre. E keqja gjithë kohës na ndiqte me sy.
Kam shkruar pesë libra, por mua më duket, se gjithçka kam shkruar — është një libër. Libri mbi historinë e një utopie …
Varllam Shallamovi ka shkruar: «Unë kam qenë pjesëmarrës i një beteje të madhe të humbur për ripërtritjen e njëmendët të njerëzimit». Unë po përtërij historinë e kësaj beteje, fitoret dhe humbjet e saj. Se si deshën të ndërtojnë Mbretërinë e Qiellit në Tokë. Parajsën! Qytetin e Diellit! Ndërsa përfundoi me atë, që u bë një det gjaku, miliona jetë njerëzish të marra më qafë. Por ka qenë një kohë, kur asnjë ide politike e shekullit XX nuk mund të krahasohej me komunizmin (dhe me revolucionin e Tetorit si simbol të tij), asnjë ide tjetër nuk i ka tërhequr intelektualët perëndimorë dhe njerëzit e gjithë botës më fort e më ethshëm. Rajmon Aaron-i e quante revolucionin rus «opium për intelektualët». Idetë për komunizmin kanë, së paku, dy mijë vjet. I gjejmë ato tek Platoni - në doktrinën mbi shtetin ideal e të drejtë, tek Aristofani - në ëndrrat për kohën, kur «gjithçka të bëhet e përbashkët»… Tek Tomas Mor dhe Tomazo Kampanela… Më vonë tek Sen-Simon, Furje dhe Ouen. Diç ka në shpirtin rus të tillë, që e shtrëngoi të marrë mundin e t’i bëjë realitet këto ëndrra.
Njëzet vjet më parë ne e përcollëm perandorinë e «kuqe» me lot e mallkime. Sot mund të ta këqyrim pra historinë tonë jo të largët me qetësi, si një përvojë historike. Kjo është e rëndësishme, sepse debatet për socializmin nuk po fashitin deri më tash. Është rritur një gjerneratë tjetër, e cila ka një tjetër tablo të botës në mendje, por nuk janë të paktë atë të rinj, që lexojnë sërish Marksin dhe Leninin. Në qytetet ruse hapin muze të Stalinit, i ngrenë atij përmendore.
Perandori të «kuqe» s’ka, ndërsa njeriu i «kuq» mbeti. Vazhdon.
Im atë, ai s’ka shumë që ka vdekur, deri në fund ka qenë një komunist, që besonte. E ruante teseren e tij të partisë. Unë kurrë nuk mund ta artikuloj fjalën «sovok »: atëherë kështu do të më binte të quaja tim atë, të afërmit, të njohurit e mi. Shokët. Ata të gjithë vijnë së andejmi — nga socializmi. Midis tyre ka shumë idealistë. Romantikë. Sot ata i quajnë me një togfjalësh tjetër — romantikët e skllavërisë. Skllevërit e utopisë. Unë mendoj, se të gjithë ata mund të kishin jetuar një jetë tjetër, por jetuan jetën sovjete. Përse? Përgjigjen për këtë pyetje e kam kërkuar gjatë — kam përshkuar një hapësirë gjigande, e cila jo shumë kohë më parë quhej BRSS, kam regjistruar me mijëra shirita. Ai ka qenë socializmi dhe ka qenë thjesht jeta jonë. E kam mbledhur thërrime pas thërrimeje, trohë pas trohe historinë shtëpiake, socializmin e brendshëm. Atë, se si ka jetuar ai në shpirtin njerëzor. Po mua më ka joshur një hapësirë e më e vogël - njeriu… një njeri. Në fakt aty ngjet gjithçka.
Menjëherë pas luftës Teodor Adorno qe tronditur: «Të shkruash poezi pas Aushvicit — është një barbarizëm». Mjeshtri im Ales Adamoviçi, emrin e të cilit dua ta artikuloj sot me mirënjohje, mendonte gjithashtu, se të shkruash prozë mbi lemeritë e shekullit XX, është një blasfemi. Nuk ke ç’të mendosh për këtë. Të vërtetën duhet ta japësh, ashtu siç është ajo. Kërkohet një «mbiletërsi». Duhet të flasë dëshmitari. Mund të kujtojmë dhe Niçen me fjalët e tij, se asnjë artist nuk është në gjendje ta përballojë realitetin. Nuk e ngre dot atë.
Më ka munduar gjithmonë fakti, që të vërtetën nuk e nxë dot një zemër e vetme, një mendje e vetme. Që e vërteta është disi e copëzuar, ajo është e shumëllojshme, ajo është e ndryshme dhe e thërmuar grimcueshëm në këtë botë. Dostojevski ka një ide, sipas të cilës njeriu di për veten më shumë, shumë më tepër, se sa ajo ka mundur të fiksohet në letërsi. Çfarë bëj unë? Unë mbledh përditshmërinë e ndjenjave, mendimeve, fjalëve. Mbledh jetën e kohës sime. Mua më intereson historia e shpirtit. Jeta e shpirtit. Ajo, të cilën rëndom historia e kalon pa vënë re, ndaj së cilës historia është mendjemadhe. Unë merrem me atë që ka harruar ta begenisë historia. Jo njëherë kam dëgjuar dhe dëgjoj, që kjo që bëj unë nuk është letërsi, që kjo është dokument. Po çfarë na qenka letërsia sot? Kush më përgjigjet për këtë pyetje? Në jetojmë më shpejt, se më parë. Përmbajtja e shqyen formën. E shqyen dhe ndërron atë. Çdo gjë del jashtë brigjeve të veta: dhe muzika, dhe piktura, dhe në dokument fjala shkëputet e del përtej sinoreve të dokumentit. Nuk ka një kufi ndërmjet faktit dhe trillimit, njëra derdhet në tjetrën. Madje as dëshmitari nuk është i paanshëm. Duke rrëfyer, njeriu krijon, ai lufton me kohën, ashtu si skulptori me mermerin. Ai është aktor dhe krijues.
Mua më intereson njeriu i vogël. I madhi njeri i vogël, nëse do shprehesha më saktë, sepse vuajtjet e madhnojnë atë. Ai në librat e mi rrëfen historinë e tij të vogël, dhe bashkë me historinë e tij dhe historinë e madhe. Çfarë ka ngjarë e çfarë po ngjet me ne ende nuk është kuptimësuar, duhet ta shestojmë gjer në fund. Të paktën, si fillim, të flasim. Ne kemi frikë ta bëjmë këtë, përderisa nuk jemi në gjendje t’i japim dum të shkuarës sonë. Në romanin e Dostojevskit “Xhindet” (“Djajtë”) Shatov-i i thotë Stavroginit, para fillimit të kuvendimit: «Ne jemi dy krijesa dhe përfunduam në pafundësi… për të mbramën herë në botë, po ju them, lëreni tonin tuaj dhe merrni tonin njerëzor! Na flisni qoftë dhe njëherë… me zërin njerëzor».
Përafërsisht kështu fillojnë tek unë kuvendimet me heronjtë e mi. Sigurisht, njeri flet nga koha e tij, ai nuk mund të flasë prej askundit! Por të depërtosh në shpirtin e njeriut është vështirë, ai është i ndotur me bestytënitë e shekullit, me pasionet dhe me mashtrimet e tij. Me televizorin dhe me gazetat.
Do të kisha dëshirë të merrja disa fletë nga ditarët e mi, që të tregoj, si ka lëvizur koha… si ka vdekur ideja… Si kam shkuar unë pas gjurmëve të saj…
Vitet 1980–1985
Po shkruaj një libër për luftën… Përse për luftën? Sepse ne jemi njerëz të luftës — ne ose kemi luftuar, ose përgatitemi për luftë. Nëse e sheh hollë, atëherë në të gjithë arsyetojmë sipas logjikës së luftës. Në shtëpi, jashtë saj. Prandaj tek ne kushton kaq lirë jeta njerëzore. Krejt si në luftë.
E nisa me dyshimet. Epo, edhe një tjetër libër për luftën… Përse?
Në një prej udhëtimeve të mia si gazetare ndesha me një grua, ajo kishte qenë sanitare në luftë. rrëfente: një dimër ata po kalonin përmes liqenit të Lladozhskit; armiku e kishte hetuar lëvizjen e tyre dhe kishte nisur breshëritë. Kuajtë, njerëzit u zhytën nën akull. Gjithçka e këtillë po ngjiste natën, dhe ajo, siç asaj iu duk, kapi dhe tërhoqi drejt bregut një të plagosur. «E tërhiqja, të lagur, lakuriq, mendoja, se ia kam shqyer rrobat, — rrefentë ajo. — Ndërsa në breg zbulova, se kisha tërhequr osh një bli të madh e të plagosur. Nisa të shaj e shfryj me libër shpie: njerëzit vuajnë, po kafshët, zogjtë, peshqit — pse duhet?» Një një udhëtim tjetër dëgjova rrëfimin e sanitareje të një skuadroni të kavalerisë, se si gjatë kohës së betejës tërhoqi në transhe një gjerman të plagosur, të cilin e zbuloi vetëm në transhe se ishte gjerman — këmba e tij ishtë krejt e dërmuar, kullonte gjak. Po ai ishte armik! Ç’të bëja? Atje lart shokët e mi po vriten! Por ajo e fashoi këtë gjerman dhe bëri tutje. Tërheq një ushtar rus, ai është pa ndjenja, po kur vjen në vete, kërkon të vrasë gjermanin, ndërsa ai, kur vjen në vete, kap automatikun dhe kërkon të vrasë rusin. «Edhe njërit, edhe tjetrit ua dhashë nga një surratit. Këmbët tona, — kujtonte ajo, — qenë zhyer në gjak. Gjaku ishte përzier».
Kjo ishte lufta, të cilën unë nuk e njihja. Lufta femërore. Jo për heronjtë. Jo për atë, se si njerëzit vrasin heroikisht njerëz të tjerë. Më kujtohet një përjetim gruaje: «Kalon përmes fushës. Dhe ata dergjen… Të gjithë të rinj, aq të bukur. Dërgjen dhe në qiell shohin. Me vinte keq dhe për njërën palë, dhe për tjetrën». Ja pikërish kjo «dhe për njërën palë, dhe për tjetrën» më diktoi, se si do të jetë libri. Për atë pra, që lufta – është vrasje. Kështu ka mbetur në kujtesën femërore. Njeriu sapo buzëqeshi, piu një cigare — dhe saora ai nuk është më. Më së shumti femrat rrëfejnë për zhdukjet, për atë, se si në luftë gjithçka shndërrohet në hiç. Dhe njeriu, dhe koha njerëzore. Po, ata vetë dolën vullnetarë në front, në moshën 17–18 vjeç, por nuk deshën të vrasin. Ndërsa për të vdekur ishin gati. Për të vdekur për Atdhe. Nga historia e fjalëve nuk fshihesh, nuk shuhesh dot - as për shkak të Stalinit madje.
Librin përgjatë dy viteve nuk e botuan, nuk e botuan deri në kohën e perestrojkës. Deri kur erdhi Gorbaçovi. «Pas librit tuaj askush nuk shkon të luftojë, — më predikonte mua censori. — Lufta juaj është e tmerrshme. Përse nuk keni heronj?» Heronjtë unë nuk i kërkoja. Unë shkruaja historinë përmes rrëfimit të pjesëmarrësit dhe dëshmitarit të pa vënë re prej askujt. Atë askush, asnjëherë nuk e kishte pyetur. Çfarë mendojnë njerëzit, thjesht njerëzit, për idetë e mëdha — ne nuk e dimë. Menjëherë pas luftës njeriu do të kishte rrëfyer një luftë, ndërsa pas dhjetë vjetësh — një tjetër luftë; sigurisht, tek ai diçka ndryshohet, sepse ai vë në kujtimet e veta gjithë jetën e tij. Gjithë veten e tij. Atë, se si i ka jetuar ai këto vite, çfarë ka lexuar, ç’ka parë, kë ka takuar. Në çfarë beson. Më në fund, i lumtur është ai apo i palumtuar. Dokumentet — janë krijesa të gjalla, ato ndryshojnë bashkë me ne…
Por unë jam absolutisht e bindur, që vajza të reja të tilla, si vajzat e luftës së vitit 1941, kurrë më nuk do të ketë. Ajo ka qenë koha më e lartësuar e ideve të «kuqe», madje më sipërane, se sa revolucioni dhe Lenini. Fitorja e tyre deri më tash e eklipson madje edhe GULAG-un. Unë i dua pafundësisht këto vajzuke. Por me to s’kishe pse kuvendoje për Stalinin, se si pas lufte trenat me fituesit shkuan në Siberi, me ato, kush kishte qenë më i guximshmi. Pjesa tjetër u kthyen dhe heshtën. Njëherë dëgjova edhe këtë: «Të lirë ne kemi qenë vetëm në luftë. Në pararojë». Kapitali ynë kryesor është vuajtja. Jo nafta, as gazi, por vuajtja. Kjo është ajo, me të cilën ne shpërblehemi vazhdimisht. Gjithë kohës kërkoj një përgjigje: përse vallë vuajtjet tona nuk konvertohen në liri? A mos vallë ato janë të kota? Ka pasur të drejtë Çaadajevi: Rusia është një vend pa kujtesë, një hapësirë e amnezisë totale, vetëdije e virgjër për kritikën dhe refleksionet.
Librat e mëdhenj i kemi tek këmbët…







@Uarda
@Nicktjeter

:)
 

Passion

V.I.P
Staff member
Administrator/e
Regjistruar
Jun 22, 2020
Mesazhe
2,487
Pëlqime
1,818
Pikë
113
Svjetllana Aleksieviç



Viti 1989


Jam në Kabul. Nuk doja të shkruaja më për luftën. Por ja që jam në një luftë të vërtetë. Nga gazeta «Pravda»: «Ne po i ndihmojmë popullit vëlla afgan të ndërtojë socializmin».Gjithandej vlojnë njerëzit e luftës, sendet e luftës. Koha e luftës.
Dje nuk më morën në betejë: «rrini në hotel, zonjëz. Kush përgjigjet pastaj dhe për ty». Qëndroj në hotel dhe mendoj: ka diçka të pamoralshme në vëzhgimin e guximit dhe burrërisë së huaj. U bë java e dytë që unë jam këtu dhe nuk me shqitet ndjesia, që lufta – është e lindur për natyrën mashkullore, që është e pakapshme për mua. Por pushimet e lufts janë grandioze. Zbulova, se armët janë të bukura: automatikët, minat, tanket. Njeriu ka menduar shumë, se si ta vrasë më mirë e bukur njeriun tjetër. Një debat i përjetshëm ky midis të vërtetës dhe bukurisë. Më treguan një minë të re italiane, reaksioni im «fëmëror»: «E bukur. Përse është e bukur?» Ushtarakisht mua ma shpjeguan saktë, që, nëse shkel mbi këtë minë ose e shtyp ja kështë… nga ky kënd… nga i gjithë njeriu mbetet sall një gjysëm kove mish. Për jonormalen këtu flasin, si për normalen, si për gjërat që merren vesh vetvetiu. Se, luftë pra… Askush nuk luan mendsh prej këtyre pamjeve, që ja, dergjet përtokë njeriu, i vrarë jo prej elementëve, jo prej fatkobit, po prej një njeriu tjetër.
Pashë ngarkesën e «tulipanit të zi» - aeroplani, që shpie në Atdhe arkëmortet prej zinku të të vrarëve. Të vdekurit shpesh i veshin në uniformën e vjetër ushtarake, që të viteve dyzetë, me kilota; ndodhte, që edhe kjo uniformë nuk mjaftonte. Ushtarët shkëmbenin fjalë në distacë me njëri-tjetrin: «Në frigorifer kanë sjellë të vrarët e rinj. Duket sikur u vjen era derr i papastër pylli».Do të shkruaj për këtë. Kam frikë, se në shtëpi nuk do të më besojnë. Në gazetat tona shkruajnë për apelet e miqësisë, që kultivojnë ushtarët sovjetë.
Kuvendoj me djemtë, të shumtët kanë ardhur vullnetarë. Kërkuan vetë të vinin këtu. Vura re, që shumica e tyre ishin prej familjesh intelektuale: mësues, mjekë, bibliotekarë — me një fjalë, njërëz të librit. Ëndërronin me sinqeritet t’i ndihmojnë popullit afgan të ndërtojë socializmin. Tani ata qeshin hidhur me veten. Më treguan një vend në aeroport, ku gjendeshin qindra arkëmorte zinku, ato feksnin misteriozisht nën diell. Oficeri, që më përcillte, nuk u përmbajt dot: «Ndoshta këtu gjendet dhe arkëmorti im… do më mshelin aty… Dhe për çfarë luftoj unë këtu?» Saora u tremb prej fjalëve të veta: «Mos e shkruani këtë».
Netëve më shtireshin në ëndërr të vrarët, të gjithë kishin fytyra të habitura: çfarë, qenkam i varë? Menjëmend jam i vrarë?
Bashkë me sanitaret u nisa në spitalin e popullatës civile afgane, u shpinim fëmijëve dhurata. Lodra fëmijësh, bonbone, biskota. Më ranë në dorë nja pesë copë minj kërcyes. Mbërritëm në spital: një barakë e gjatë, përveç jorganëve asgjë, as çarçafë, as jastëkë. M’u avit një afgane e re me fëmijën në krahë, deshi të thoshte diçka; përgjatë dhjetë vjetëve këtu të gjithë kishin mësuar të flisnin pak rusisht; unë i dhashë fëmijës së saj një lodër, e ai e mori atë me dhëmbë. «Përse me dhëmbë?» — u habita unë. Afgania shpështolli velenxën nga kurmi vogëlan i fëmijës — djali i vogël ishte pa duar. «Nga bombat e rusëve të tu e ka». Dikush u pëpoq të më mbajë, rashë…
Kam parë, se si avionët tanë «Grad» i shndërrojnë fshatrat afgane në fusha të lëruara. Kam qenë në një varrezë afgane, të stërgjatë e të madhe, si një katund. Diku në mes të varrezës ulërinte një plakë afgane. M’u kujtua, si si në një katund ndanë Minskut po fusnin në një shtëpi arkëmortin prek zinku dhe si ulërinte kujën e dhimbës e ëma. Ah, ishte një klithmë jo njerëzore dhe jo bishe… Ishte diç e ngjashme, me atë kujë, që dëgjova në varrezën e Kabulit…
Ua pohoj hapur, se jo menjëherë u bëra e lirë. Kam qenë e sinqertë me heronjtë e mi, dhe ata më besonin. Secili prej nesh e ka pasur rrugën e vet gjer tek liria. Deri para Afganistanit unë kam besuar tek socializmi me fytyrë njerëzore. Por prej Afganistanit unë u ktheva e lirë nga të gjitha iluzionet. «Më fal, babi, — i thashë, me ta takuar, — ti më ke edukuar me besimin tek idealet komuniste, por mjafton një rast t’i shihje, se si shkollarët tuaj sovjetë të pak viteve më parë, të cilët ti dhe mami i keni mësuar (prindërit e mi, të dy, kanë qenë mësues fshati), mjafton t’i shihje, se si në një tokë të huaj, vrasin njerëz krejt të panjohur për ta, dhe mjafton kaq, që fjalët e tua të bëhen pluhur e hi. Ne jemi vrasës, babi, a e kupton?!» Im atë qau.
Nga Afganistani u kthyen shumë njerëz të lirë. Por unë kam dhe një shembull tjetër. Atje, në Afganistan, një djalosh më bërtiste sa i hante fyti: «Çdo ti këtu, moj femër, çfarë je në gjendje ti të kuptosh nga lufta? Mos mendon, se njerëzit vdesin në luftë, ashtu si në libra e në filma? Atje ata vdesin bukur, ndërsa mua dje më vranë para sysh shokun tim të ngushtë, plumbi e mori në kokë. Ai vrapoi dhe nja dhjetë metra përpara dhe kapi currilin e truve të tij me duar…» Por pas shtatë vitesh, pikërisht ky djalosh — ishte tashmë një biznesmen i suksesshëm — e ka hobi të rrëfejë për luftën afgane. Më telefoni ky njëherë: «Kujt i duhen librat e tu? Ato janë shumë të tmerrshëm». Tanimë ai ishte një njeri krejt tjetër, jo ai, që kisha ndeshur midis vdekjes dhe i cili nuk donte të vdiste në moshën njëzetë vjeçare…
E pyeta veten, ç’lloj libri për luftën do doja të kisha shkruajtur. Do të doja të shkruaja për një njeri, i cili nuk qëllon, nuk mundet ta qëllojë njeriun tjetër, për një njeri, të cilit vetë mendimi për luftën i sjell vuajtje. Ku është ai? Një të tillë unë nuk e kam ndeshur.
Vitet 1990–1997
Letërsia ruse është intersante edhe për faktin, se ajo është e vetmja që mundet të rrëfejë për një përvojë unikale, përmes së cilës kaloi dikur një vend i stërmadh. Shpesh më pyesin: përse ju shkruani gjithnjë për gjëra tragjike? Sepse ne kështu jetojmë. Ndonëse ne tani jetojmë në vende të ndryshme, prpaë gjithkund jeton njeriu i «kuq». Prej asaj jete, me ato kujtime.
Për një kohë të gjatë nuk kam dashur të shkruaj për Çernobilin. Nuk dija se si të shkruaja për të, me çfarë instrumentash dhe nga ç’anë t’i qasem. Emri i vendit tim të vogël, të humbur e harruar në Europë, për të cilin bota më parë nuk dinte thuajse asgjë, bëfas kumboi në të gjitha gjuhët, ndërsa ne, bjellorusët, u bëmë populli çernobilas. Ishim të parët që preknim sefte të panjohurën. U bë e qartë: përveç apeleve komuniste, nacionale dhe neoreligjioze, përpara na presin alarme ku e ku më të egra e më totale, por që ende i fshihen syrit. Diç fare pak u çel pas Çernobilit…
Më ka mbetur në mendje, se si si një taksist i vjetër shpërtheu në të shara, kur një pëllumb u përplas në xhamin ballor të makinës: «çdo ditë nga dy-tre zogj përplasen xhamave. Ndërsa në gazeta shkruajnë, situata është nën kontroll».
Në parqet qytetëse i mblidhnin gjethet dhe i shpinin matanë qytetit, ku i groposnin. Prisnin plloça me sipërfaqet e tokës së ndotur dhe gjithashtu i groposnin — e varrosnin tokën në tokë. Varrosnin drutë, barin. Të gjithë kishin ngapak fytyra të çmendurish. Më rrëfue një plak bletërritës: «Dola në mëngjes kopshtit — diç më dukej se mungonte, një tingull i njohur. As edhe një bletë e vetme… Nuk dëgjoje asnjë bletë. Asnjë për be! Ç’është kështu? Ç’ka ngjarë? Ditën e dyta ato nuk fluturuam më, të tretën… Mandej na thanë, se në stacionin atomik ka pasë avari, por stacioni është afër. Për një kohë të gjatë asgjë nuk morëm vesh. Bletët e dini, ndërsa ne jo». Informacioni mbi Çernobilin në shtyp u përmbahej rigorozisht termave të luftës: shpërthim, heronjtë, ushtarët, evakuimi… Në stacion punonte tanimë vetëm KGB-ja. Kërkonin spiunë dhe diversantë, qarkullonin zëra, se avaria — ka qenë një aksion i planifikuar i shërbimeve sekrete perëndimore, për të thyer kampin e socializmit. Në drejtim të Çernobilit qe nisur teknika luftarake, mbërritën ushtarët. Sistemi funksiononte, si zakonisht, në mënyrë ushtarake, por ushtari me automatikun e ti të ri në këtë botë të re dukej tragjik. Gjithçka që ai mundej, - ishte të thithte ca porcione të mëdha radiodoze dhe të vdiste, sapo të kthehej në shtëpi.
Në sytë e mi njeriu paraçernobilas u shndërrua në çernobilas.
Radioaktivitetin ishte e pamundur ta shihje, ta prekje, ta dëgjoje e të ndjeje aromën e tij… Na rrethonte një botë e tillë e njohur dhe e panjohur. Kur mbërrita në zonë, më shpjeguan shpejt e shpejt: lule mos këput, mos u ul në bar, ujë nga pusi mos pi… Vdekja fshihej e tretur gjithkund, po tanimë ajo ishte njfarë tjetër vdekjeje. Me maska të reja. Më fizionomi të panjohur. Të vjetrit, që kishin përjetuar luftën, sërish u nisën në evakuim - shikonin nga qielli: «Dielli ndriçon… Nuk ka as tym, as gaz. Nuk qëllojnë. Po pse, luftë është kjo? Po u desh të ishin ikanakë».
Në mëngjes të gjithë merrnin me ngut gazetat dhe menjëherë i shtynin tutje të zhgënjyer. Për armiqtë e popullit nuk ka asnjë rresht. Një botë pa spiunë dhe armiq populli ishte po aq e panjohur. Po niste diç e re. Çernobili fill pas Afganistanit na bëri njerëz të lirë.
Për mua bota qe hapur e transformuar. Në zonë nuk e ndjeja veten as bjelloruse, as ruse, as ukrainase, por përfaqësuese e bio-llojit, i cila mund të shfaroset. Përkuan dy katastrofa: njëra, sociale — u fundos nën ujë Atlantida e socializmit, dhe tjetra, kozmike — Çernobili. Rënia e perandorisë i kishte shqetësuar të gjithë: njerëzit qenë përqendruar në ditën dhe punën e tyre, me se të blinin dhe si të mbijetonin? Çfarë të besonin tani? Nën cilët flamuj duhet të ngrihen sërish? A mos vallë duhet të mësohen të jetojnë pa idetë e mëdha? Kjo e fundit ishte e panjohura e madhe, sepse kurrë më parë s’kishte jetuar njeri ashtu. Para njeriut të «kuq» hapeshin qindra dilema, ai i përjetonte ato në vetmi. Kurrë më parë ai s’kishte qenë kaq i vetmuar, se sa në ditët e para të lirisë. Përreth meje kisha njerëz të tronditur. Unë i dëgjoja…
Po e mbyll ditarin tim…
Çfarë ngjau me ne, kur ra perandoria? Bota më parë ndahej: xhelatët dhe viktimat — këto ishin GULAG-u; motra e vëllezër - ishin në luftë; elektorat - ishte teknologjia, bota bashkëkohore. Bota jonë më parë ndahej edhe në dy palë të këtilla: pala që rrinte dhe pala që mbillte; ndarja e sotme është - në sllavofilë dhe properëndimorë, në tradhëtarë të kombit dhe patriotë. Por edhe në një ndarje tjetër: kush është në gjendje të blejë dhe kush nuk blen dot. Këto të fundit, do të thoja, kaluan sprovat më të ashpra pas socializmit, sepse deri pak kohë më parë të gjithë ishnin të barabartë. Njeriu i «kuq» nuk ia doli të shkelë në atë mbretëri të lirisë, për të cilën ëndërronte në kuzhinën e tij. Rusinë e pjesëtuan dhe e ndanë pa të, ai mbeti duarthatë. I poshtëruar dhe i plaçkitur. Agresiv dhe i rrezikshëm.
Çfarë kam parë, kur udhëtova nëpër Rusi …
— Modernizimi te ne do të bëhet me anë të sigurimsave dhe pushkatimeve.
— Njeriun rus, me gjasë, as nuk e ha malli të jetë i pasur, madje pikërisht kësaj i trembet. Po çfarë do ai? Ai gjithmonë ka dashur e do një gjë: që dikush tjetër, përbri tij, të mos bëhet i pasur. Më i pasur, se ai.
— Njerëz të ndershëm tek nuk mund të gjesh, ndërsa të shenjtë - ka.
— Që të rriten gjenerata të pashtruara në dru, ne s’kemi kohë; njeriu rus nuk e koncepton dot lirinë pa kazakun dhe kërbaçin.
— Dy fjalë kryesore kanë rusët - «lufta» dhe «burgu». Vodha, gjezdisa, rashë brenda… dola - rashë prapë…
— Jeta ruse duhet të jetë e keqe, e kotë: vetëm atëhere shpirti përnaltësohet, ai e rrok me intuitë, që nuk i përket kësaj bote… Sa më llurbët dhe më përgjakshëm - aq më fort hapësirë ka për të...
— Për revolucionin e ri nuk mjaftojnë as fuqitë, as ndofarë çmendurie. Kurajë s’ka. Njeriu rus ka nevojë për një ide të atillë, prej së cilës acari t’ia përpijë lëkurën…
— Kështu sorrollatet dhe jeta jonë - midis rrëmujës dhe rrëmetit. Komunizmi nuk ka vdekur, kufoma e tij është e gjallë.
E marr në vete guximin të them, që ne e humbëm shansin tonë, që e patëm në vitet ‘90-të. Pyetjes, se si do të duhej të ishte vendi ynë - i fortë apo me dinjitet, ku njerëzit të jetonin mirë, ne iu përgjigjëm, duke zgjedhur të parën. Tani sërish ka ardhur koha e forcës. Rusët po luftojnë me ukrainasit. Me vëllezërit. Im atë është bjellorus, mami im është ukrainase. Kështu janë të shumtit. Aeroplanët rusë po bombardojnë Sirinë…
Koha e shpresës u këmbye me kohën e tmerrit. Koha është kthyer përmbys… Koha e sekond-hend-it…
Tani nuk jam e bindur, që e kam mbaruar historinë e njeriut të «kuq»…
Unë kam tre shtëpi: toka ime bjelloruse, atdheu i tim eti, ku kam jetuar gjithë vitet e jetës sime, Ukraina, atdheu i mamit tim, ku jam lindur, dhe kultura e madhe ruse, pa të cilën nuk e imagjinoj qenien time. Ata të trija janë të shtrenjta për mua. Por shumë e vështirë qenka të flasësh për dashurinë në kohën tonë.

Përktheu nga origjinali: Agron Tufa
 

Passion

V.I.P
Staff member
Administrator/e
Regjistruar
Jun 22, 2020
Mesazhe
2,487
Pëlqime
1,818
Pikë
113
Ti mos më pyet, pse kaq i menduar

në mes dëfrimesh unë rri gjithnjë,

përse vështroj përqark i dëshpëruar,
përse s’më josh as ëndr’ e jetës më:

ti mos më pyet, pse porsi i huaj,

qëndroj, kur dashuria po më grish
edhe të dashur më asnjë s’quaj,-
kush desh një herë, s’digjet më sërish.

Kush qe i lumtur, prap nuk lumtërohet

se vesh një çast për ne gëzimi ndrin,
pastaj me tis të mallit na mbulohet
dhe shpirtin breng’ e thellë na e nxin.

Pushkin~
 

Uarda

Besimi yt dhe i imi gjykohen çdo ditë.
Staff member
Moderator/e
Regjistruar
Jun 23, 2020
Mesazhe
1,930
Pëlqime
826
Pikë
113
Location
Bornholm Danimarke
Nga Afganistani u kthyen shumë njerëz të lirë. Por unë kam dhe një shembull tjetër. Atje, në Afganistan, një djalosh më bërtiste sa i hante fyti: «Çdo ti këtu, moj femër, çfarë je në gjendje ti të kuptosh nga lufta? Mos mendon, se njerëzit vdesin në luftë, ashtu si në libra e në filma? Atje ata vdesin bukur, ndërsa mua dje më vranë para sysh shokun tim të ngushtë, plumbi e mori në kokë. Ai vrapoi dhe nja dhjetë metra përpara dhe kapi currilin e truve të tij me duar…» Por pas shtatë vitesh, pikërisht ky djalosh — ishte tashmë një biznesmen i suksesshëm — e ka hobi të rrëfejë për luftën afgane. Më telefoni ky njëherë: «Kujt i duhen librat e tu? Ato janë shumë të tmerrshëm». Tanimë ai ishte një njeri krejt tjetër, jo ai, që kisha ndeshur midis vdekjes dhe i cili nuk donte të vdiste në moshën njëzetë vjeçare…

Metamorfoze rrenqethese ... por e ndertuar mbi shprehjen " Jeta vazhdon "
 

Passion

V.I.P
Staff member
Administrator/e
Regjistruar
Jun 22, 2020
Mesazhe
2,487
Pëlqime
1,818
Pikë
113
Nga Afganistani u kthyen shumë njerëz të lirë. Por unë kam dhe një shembull tjetër. Atje, në Afganistan, një djalosh më bërtiste sa i hante fyti: «Çdo ti këtu, moj femër, çfarë je në gjendje ti të kuptosh nga lufta? Mos mendon, se njerëzit vdesin në luftë, ashtu si në libra e në filma? Atje ata vdesin bukur, ndërsa mua dje më vranë para sysh shokun tim të ngushtë, plumbi e mori në kokë. Ai vrapoi dhe nja dhjetë metra përpara dhe kapi currilin e truve të tij me duar…» Por pas shtatë vitesh, pikërisht ky djalosh — ishte tashmë një biznesmen i suksesshëm — e ka hobi të rrëfejë për luftën afgane. Më telefoni ky njëherë: «Kujt i duhen librat e tu? Ato janë shumë të tmerrshëm». Tanimë ai ishte një njeri krejt tjetër, jo ai, që kisha ndeshur midis vdekjes dhe i cili nuk donte të vdiste në moshën njëzetë vjeçare…

Metamorfoze rrenqethese ... por e ndertuar mbi shprehjen " Jeta vazhdon "
Ta sjell para syve ne ate formen qe ajo di.
Zhvesh njeriun mbi idete qe i serviren e behet fanatik i tyre.

Sakte kur botuesi i saj i paska thene.
Mos e boto kete liber,sepse askush s'do doje te luftoje me pas (per atdhe). :)
 

Uarda

Besimi yt dhe i imi gjykohen çdo ditë.
Staff member
Moderator/e
Regjistruar
Jun 23, 2020
Mesazhe
1,930
Pëlqime
826
Pikë
113
Location
Bornholm Danimarke
Çfarë kam parë, kur udhëtova nëpër Rusi …
— Modernizimi te ne do të bëhet me anë të sigurimsave dhe pushkatimeve.
— Njeriun rus, me gjasë, as nuk e ha malli të jetë i pasur, madje pikërisht kësaj i trembet. Po çfarë do ai? Ai gjithmonë ka dashur e do një gjë: që dikush tjetër, përbri tij, të mos bëhet i pasur. Më i pasur, se ai.
— Njerëz të ndershëm tek nuk mund të gjesh, ndërsa të shenjtë - ka.
— Që të rriten gjenerata të pashtruara në dru, ne s’kemi kohë; njeriu rus nuk e koncepton dot lirinë pa kazakun dhe kërbaçin.
— Dy fjalë kryesore kanë rusët - «lufta» dhe «burgu». Vodha, gjezdisa, rashë brenda… dola - rashë prapë…
— Jeta ruse duhet të jetë e keqe, e kotë: vetëm atëhere shpirti përnaltësohet, ai e rrok me intuitë, që nuk i përket kësaj bote… Sa më llurbët dhe më përgjakshëm - aq më fort hapësirë ka për të...
— Për revolucionin e ri nuk mjaftojnë as fuqitë, as ndofarë çmendurie. Kurajë s’ka. Njeriu rus ka nevojë për një ide të atillë, prej së cilës acari t’ia përpijë lëkurën…
— Kështu sorrollatet dhe jeta jonë - midis rrëmujës dhe rrëmetit. Komunizmi nuk ka vdekur, kufoma e tij është e gjallë.
Panorame rrenqethese
 

Passion

V.I.P
Staff member
Administrator/e
Regjistruar
Jun 22, 2020
Mesazhe
2,487
Pëlqime
1,818
Pikë
113
Panorame rrenqethese
Kam nje tjeter po te sajin kur flet per urine (900 dite bllokade).

Tmerr!

Nqs ke lexuar Saramangon ne nje liber qe flet per instiktet e njeriut ne lidhje me seksin diku

paralel kjo flet per mbijetesen (njesoj).
Te mbijetuarit duke ngrene qen e mace,sa s'kish qyteti me qen e mace. :)
 

Uarda

Besimi yt dhe i imi gjykohen çdo ditë.
Staff member
Moderator/e
Regjistruar
Jun 23, 2020
Mesazhe
1,930
Pëlqime
826
Pikë
113
Location
Bornholm Danimarke
Ta sjell para syve ne ate formen qe ajo di.
Zhvesh njeriun mbi idete qe i serviren e behet fanatik i tyre.

Sakte kur botuesi i saj i paska thene.
Mos e boto kete liber,sepse askush s'do doje te luftoje me pas (per atdhe). :)
Fjalet jane te varfra , cfardo qe te them
 

Uarda

Besimi yt dhe i imi gjykohen çdo ditë.
Staff member
Moderator/e
Regjistruar
Jun 23, 2020
Mesazhe
1,930
Pëlqime
826
Pikë
113
Location
Bornholm Danimarke
Kam nje tjeter po te sajin kur flet per urine (900 dite bllokade).

Tmerr!

Nqs ke lexuar Saramangon ne nje liber qe flet per instiktet e njeriut ne lidhje me seksin diku

paralel kjo flet per mbijetesen (njesoj).
Te mbijetuarit duke ngrene qen e mace,sa s'kish qyteti me qen e mace. :)
1598540830940.png
edhe ky liber i tille eshte

Përshkrim i shkurtër
New York Times e vlerëson kështu librin: "Tom Rob Smith, brenda faqeve të romanit të tij të thurur mjeshtërisht, zbulon misterin e titullit "Fëmija 44". Ky çast është tronditës dhe përjetohet nëse keni lexuar faqet që paraprijën atë." Ndërsa Independent thotë: Ky thriller rrëqethës përmban gjithçka që dëshironi...madje, shumë më tepër. Një gozhdues i vërtetë."
 

Passion

V.I.P
Staff member
Administrator/e
Regjistruar
Jun 22, 2020
Mesazhe
2,487
Pëlqime
1,818
Pikë
113
Ajo vesh çorapet, saora çatis vjeshta;
një shi i dendur kërpi bie përreth:
sa ç’luajnë menç prej lisë asfaltet e sheshta –
aq fundi është i gjatë dhe taka e mprehtë.
Veç dy kolonave të strukura u vjen zor
të zbardhin. Portiku cullak u mvesh.
Me ty në mungesë një verë Zoti u bor,
një verë pa ty, ngado që ta kthesh.
Në gjegjet fëshfërimë – jehu i ikjes tashmë
i ushtarëve flamur-rënë, pa rëndësi se nga.
Tastet që presin bemolin, duket nga kyçet, teksa
kërcasin kërcet – as veten s’njohin më.
Nga frëngjia ajri i detit u shemb si suva –

andej nga s’pipëtiu absolutisht asgjë.

Shqip: Agron TUFA
 
Top